Is the Lord among Us or Not?

Kasama ba natin ang Panginoon o hindi?

Exodo 17:1-7

¹Sa utos ng Panginoon, umalis ang buong sambayanan ng Israel sa ilang ng Sin at nagpatuloy sa paglalakbay. Nagpalipat-lipat sila ng lugar. Nagkampo sila sa Refidim, pero walang tubig na mainom doon. ²Kaya nakipagtalo sila kay Moises at sinabi, “Bigyan mo kami ng tubig na maiinom.”

Sumagot si Moises, “Bakit kayo nakikipagtalo sa akin? Bakit ninyo sinusubok ang Panginoon?”

³Ngunit uhaw na uhaw ang mga tao roon, kaya patuloy ang pagrereklamo nila kay Moises, “Bakit mo pa kami inilabas ng Ehipto? Mamamatay din lang pala kami rito sa uhaw pati ang mga anak at mga hayop namin.”

⁴Kaya humingi ng tulong si Moises sa Panginoon, “Ano po ba ang gagawin ko sa mga taong ito? Halos batuhin na nila ako!”

⁵Sumagot ang Panginoon kay Moises, “Kunin mo ang iyong baston na inihampas mo sa Ilog Nilo, at pangunahan mo ang mga tao kasama ng ilang mga pinuno ng Israel. ⁶Ako ay tatayo sa harap mo roon sa may bato sa Bundok Horeb. Hampasin mo ang bato at lalabas ang tubig na iinumin ng mga tao.” Kaya ginawa ito ni Moises sa harap ng mga pinuno ng Israel. ⁷Tinawag ni Moises ang lugar na Masa at Meriba, dahil nakipagtalo sa kanya ang mga Israelita at sinubukan nila ang Panginoon sa pamamagitan ng pagsasabi, “Kasama ba natin ang Panginoon o hindi?”

Pag-aaral sa Kasulatan

Ang bawat babasahing Kasulatan para sa panahon ng Kuwaresma ay humahamon sa atin na suriin ang ating sarili para makita kung ano ang dapat nating baguhin. Ang teksto ngayong araw ay tungkol sa pagrereklamo at pagiging negatibo —mga pag-uugaling matagal nang problema ng bawat henerasyon.

Dalawang buwan matapos tumawid ang mga Israelita sa Dagat na Pula at simulan ng kanilang mahabang paglalakbay, nag-kampo sila sa ilang ng Sin, sa pagitan ng Elim at Bundok ng Sinai. Ubos na ang pagkain nila. Gutom na sila, kaya nagsimula silang magreklamo. Bilang tugon, nagpadala ang Diyos ng mga pugo at manna para makain nila. Mula sa ilang ng Sin, lumipat sila sa Rephidim at doon naman sila nauhaw. Nagsimula na naman silang magreklamo, kaya napikon na si Moises. Tinanong niya sila kung bakit nila sinusubok ang Panginoon sa pamamagitan ng pagdududa kung kasama ba talaga nila ang Diyos at kung kaya Ba silang alagaan Nito. Inulit lang nila ang reklamo nila: "Bakit mo pa kami inilabas sa Ehipto? Para lang ba patayin kami, ang mga anak namin, at ang mga hayop namin sa uhaw?" (Exodo 17:3). Ito na ang lagi nilang ibinabato tuwing nagiging mahirap ang buhay sa ilang.

Madasalin at mahaba ang pasensya ni Moises sa mga tao kadalasan, pero sa pagkakataong ito, nagreklamo na rin siya sa Diyos tungkol sa mga bintang ng bayan. Pagkatapos, sinunod niya ang utos ng Diyos. Kaharap ang mga tao, dala ang kanyang tungkod, pumunta siya sa Bundok ng Horeb. Nang hampasin niya ang isang bato doon, lumabas ang tubig. Sinasabi sa Kasulatan na nakatayo ang Diyos sa ibabaw ng bato (talata 6)—isang paraan ng pagsasabi na talagang kasama nila ang Diyos.

Tiniyak ng sumulat ng Exodo na banggitin na nangyari ito sa harap ng mga pinuno ng Israel bilang mga saksi. Ang lugar na iyon ay may mga bukal ng tubig sa ilalim ng mga batong lima (limestone). Nagtatapos ang teksto sa pagpapaliwanag ng mga pangalan ng ilan sa mga bukal na iyon. Ang isa ay tinawag na Massah, na ang ibig sabihin ay "pagsubok." Ang isa naman ay Meribah, o "pakikipag-away," bilang alaala sa pakikipag-away ng mga Israelita kay Moises. Nakakapagtaka na walang alinman sa mga pangalang ito ang nagbibigay-puri sa Diyos para sa himala. Pareho itong nakatutok sa negatibong pag-uugali ng mga tao.

Ang kwento ng manna at ang kwentong ito ng tubig ay nagpapakita ng paulit-ulit na pamamaraan sa paglalakbay ng mga Israelita sa ilang patungong Canaan. Magrereklamo sila, ibubuhos ang inis kay Moises, lalapit si Moises sa Diyos para humingi ng tulong, at maingat namang ibibigay ng Diyos ang kailangan ng tao. Lalong nagiging malinaw sa bawat pag-ulit ang pagkakaiba ng pagrereklamo at kawalan ng pananampalataya ng tao kumpara sa pagiging tapat at maawain ng Diyos. Mas malinaw na nakikita ang malaking pagkakaiba ng Diyos at ng tao sa gitna ng ilang.

Inilarawan ng sumulat ng Exodo ang henerasyon ng mga Israelita sa ilang sa pinakamasamang paraan. Pero siyempre, ang mga taong nagugutom o namamatay sa uhaw ay natural lang na dumalingin sa Diyos. Ang mga taong walang katiyakan ang kinabukasan ay natural lang na mawalan ng pag-asa at pagdudahan ang mga naging desisyon nila. Nasaan ba ang hangganan sa pagitan ng pagiging negatibo at ng makatwirang pag-aalala?

Sa mundo ngayon, napakapangkaraniwan ang pagrereklamo. Sa kasamaang-palad, ang mga taong may pananampalataya ay madalas na kasing-dami rin ng reklamo kumpara sa mga hindi nakakakilala sa Diyos. Pero kabila noon, patuloy pa ring nagtitimpi at nagpapasensya ang Diyos sa sangkatauhan. Ganyan katindi ang biyaya ng Diyos.

Mga Pangunahing Kaisipan

·         Pumatak sa matinding hirap ang mga Israelita sa kanilang paglalakbay sa ilang patungong Canaan. Sinagot ng Diyos ang kanilang mga reklamo sa pamamagitan ng patuloy na pagbibigay sa kanilang mga pangangailangan.

·         Ang mga pagsubok sa buhay ay madalas na nag-uudyok sa mga taong manisi ng iba—kadalasan ang kanilang mga pinuno—para sa mga problema at trahedya, sino man ang talagang may kasalanan.

·         Ang biyaya ng Diyos ay patuloy na ibinibigay sa atin sa kabila ng mga hirap sa buhay at ng hilig ng taong magreklamo.

Mga Tanong para sa Tagapagsalita

1.      Ano ang mga reklamong pinakamadalas mong marinig? Ano naman ang madalas mong ireklamo? Ano ang magandang kapalit o alternatibo sa pagrereklamo?

2.      Isipin ang kasaysayan ng iyong kapilya o simbahan. Anong mga kaganapan ang nagpapakita ng paglalakbay sa ilang? Anong mga kaganapan naman ang nagpapakita ng walang katapusang pagpapala ng Diyos?

3.      Paano hinahamon ng kwentong ito ngayong Kuwaresma ang mga tao na baguhin ang kanilang negatibong pag-uugali at makasariling pagrereklamo? Ano ang sinasabi nito tungkol sa mga matitinding sitwasyon na nagtutulak sa atin para tapat na humingi ng tulong at manalangin sa Diyos?

What Happens to Our faith?

 

ANO NA ANG NANGYAYARI SA PANANAMPALATAYA NATIN?

Exodus 16:2-15

ILOCANO

2Nagreklamoda iti maibusor kada Moises ken Aaron idiay let-ang. 3“Pinataynakami la koman ti Apo idi idiay Egipto,” kinunada. “Sadiay, agum-umakam idi a mangan iti karne ken dadduma pay a taraon. Ngem inyegdakami ditoy let-ang tapno patayendakam iti bisin.”

4Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, “Pagtudoekto iti taraon nga agpaay kadakayo amin. Masapul a rummuar dagiti tattao nga agurnong iti umdas a kanenda iti tunggal aldaw. Kastoy ti panangsuotko kadakuada no tungpalenda met laeng dagiti bilinko. 5Iti maikanem nga aldaw, masapul a doblienda ti masansan nga urnongenda iti inaldaw ket isaganada.”

6Iti kasta, kinuna da Moises ken Aaron kadagiti Israelita, “Ita a rabii, maammoanyo a ti Apo ti nangiruar kadakayo idiay Egipto. 7Inton agsapa no bigat, makitayonto ti dayag ti Apo. Nangngegna ti panagsaoyo iti maibusor kenkuana. Wen, isu ti nagsaoanyo iti dakes ta ipatpatungpalmi laeng dagiti bilinna.” 8Innayon pay ni Moises, “Iti rabii, mangted ti Apo iti karne a sidayo. Iti bigat, ikkannakayo iti tinapay ingganat' mapnekkayo agsipud ta nangngegna ti nakaro a panagsaoyo iti maibusor kenkuana. No agreklamokayo kadakami, awan sabali a pagreklamoanyo no di ti Apo.”

9Kinuna ni Moises ken ni Aaron, “Ibagam kadagiti amin a tattao a dumatagda iti Apo ta nangngegna dagiti reklamoda.”

10Idi madama a kasasao ni Aaron dagiti tattao, timmaliawda iti let-ang ket pagammoan nagparang ti dayag ni Yahweh iti ulep. 11Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 12“Nangngegko ti reklamo dagiti Israelita. Ibagam kadakuada, nga iti sumipnget, addanto karne a sidada, ket iti agsapa, agum-umadanto a mangan iti tinapay. Iti kasta, maammoandanto a siak ni Yahweh a Diosda.”

13Iti rabii, dimteng ti adu a pogo ket pinunnoda ti kampo. Iti agsapa, naaplagan iti linnaaw ti aglawlaw iti kampo. 14Idi awanen ti linnaaw, adda dagiti naingpis a banag a kasla nagbalay a danum iti rabaw ti daga. 15Idi makita dagiti Israelita, dida ammo no ania dagitoy ket nagsisinnaludsodda, “Ania dagitoy?”

“Daytoy ti taraonyo nga inted ti Apo,” kinuna ni Moises kadakuada. 

FILIPINO

2Doon sa ilang, nagreklamo ang lahat ng mga Israelita kina Moises at Aaron. 3Sinabi nila, “Mabuti pang pinatay na lang kami ng Panginoon sa Ehipto! Doon, kahit papaanoʼy nakakakain kami ng karne at ng lahat ng pagkain na gusto namin. Ngunit dinala nʼyo kami rito sa ilang upang patayin kaming lahat sa gutom.”

4Pagkatapos, sinabi ng Panginoon kay Moises, “Makinig ka! Magpapaulan ako ng pagkain mula sa langit para sa inyo. Bawat araw, mangunguha ang mga Israelita ng pagkain nila para sa araw na iyon. Sa ganitong paraan, masusubok ko kung susundin nila ang mga utos ko. 5Sabihin mo sa kanila na doblehin nila ang kukunin nilang pagkain tuwing ikaanim na araw ng bawat linggo.”

6Kaya sinabi nila Moises at Aaron sa lahat ng mga Israelita, “Ngayong gabi, malalaman ninyo na ang Panginoon ang naglabas sa inyo sa Ehipto, 7at bukas ng umaga, makikita ninyo ang makapangyarihang presensya ng Panginoon. Sapagkat narinig niya ang mga reklamo ninyo. Sino ba kami para sa amin kayo magreklamo?” 8Sinabi pa ni Moises, “Bibigyan kayo ng Panginoon ng karne na kakainin ninyo sa gabi at bubusugin niya kayo ng tinapay sa umaga, dahil narinig niya ang pagrereklamo ninyo sa kanya. Ngunit sino ba naman kami? Ang inyong mga pagrereklamo ay hindi laban sa amin, kundi laban sa Panginoon.”

9Sinabi nina Moises at Aaron, “Sabihin ninyo sa buong mamamayan ng Israel na lumapit sila sa harapan ng Panginoon dahil narinig niya ang pagrereklamo ninyo.”

10Habang nagsasalita si Aaron sa buong mamamayan ng Israel, tumingin sila sa ilang at nakita nila ang makapangyarihang presensya ng Panginoon sa ulap.

11Sinabi ng Panginoon kay Moises, 12“Narinig ko ang pagrereklamo ng mga Israelita. Sabihin mo sa kanila, ‘Sa pagsapit ng gabi, kakain sila ng karne at sa umaga namaʼy magpapakabusog sila sa tinapay. At malalaman ninyong ako ang Panginoon na inyong Diyos.’ ”

13Nang sumapit na ang gabi, dumagsa ang mga pugo at napuno nito ang buong kampo. Kinaumagahan, nabalot ng hamog ang buong kampo. 14Nang mawala ang hamog, may nakita silang maliliit na bagay sa lupa na puting-puti. 15Hindi nila alam kung ano ito kaya nagtanungan sila, “Ano kaya iyan?”

Sinabi ni Moises sa kanila, “Iyan ang pagkain na ibinigay ng Panginoon sa inyo upang kainin. 16Sinabi ng Panginoon na ang bawat isa sa inyoʼy mag-ipon nito ayon sa inyong pangangailangan; mga isang salop bawat tao.”

Pag-unawa sa Kasulatan

Inilabas ng Diyos ang mga Israelita sa Ehipto pagkatapos ng 430 taon na pagiging alipin. Dinala sila ng Diyos sa paikot-ikot na daan sa ilang (desyerto) at palaging nangunguna para gabayan sila. Sa buong biyahe na ito, tuloy-tuloy ang reklamo ng mga tao, pero hindi sila kailanman iniwan ng presensya ng Diyos.

Pinatigas ng Diyos ang puso ng Faraon kaya hinabol niya ang mga tumatakas na Israelita. Pagdating ng mga Israelita sa gilid ng Dagat na Pula, pasugod na sa kanila ang mga sundalong Ehipcio. Sumigaw sila sa Panginoon dahil sa takot. Pero nagreklamo din sila kay Moises, kaya sinabi niya sa kanila, "Ipaglalaban kayo ng Panginoon; kailangan niyo lang manahimik" (Exodo 14:14). At ginawa nga ito ng Diyos—hinati Niya ang dagat, nakatawid ang mga Israelita sa tuyong lupa, at nalunod ang mga Ehipcio. Pagkatapos noon, nagkaroon ng matinding paggalang at pananampalataya ang mga Israelita sa Panginoon.

Pagkatapos, nakarating sila sa Mara kung saan mapait ang tubig, at nagreklamo na naman ang mga tao (Exodo 15:23–25). Pero sinabi ng Diyos kay Moises ang dapat gawin, sumunod siya, at naging maiinom ang tubig para sa lahat. Nang nagutom naman ang mga tao, nagreklamo ulit sila laban kay Moises; naalala pa nila noong nasa Ehipto sila na hindi sila nagugutom (Exodo 16).

Para makarating sa Promised Land, kailangan munang tumawid ng mga Israelita sa desyerto. Nakita nila kung paano kumilos ang Diyos para sa kanila, pero sige pa rin sila sa pagrereklamo. Ang bilis nilang makalimot sa pagiging tapat ng Diyos.

Nagreklamo sila laban kina Moises at Aaron na mga pinuno nila. Pero linawin ni Moises na sa Diyos talaga ang reklamo nila (b. 8).

Siguro ayaw nilang mamatay sa Ehipto, at ayaw rin nilang mamatay sa desyerto. Gusto lang talaga nila ng pagkain para mabusog. Sino ba naman sa atin na nagpalipas ng kain at nagutom ang hindi makakaunawa sa pinagdaanan nila? Sinagot ng Diyos ang reklamo nila sa pagkain tulad ng mga naunang reklamo. Sa pagkakataong ito, nangako ang Diyos kay Moises, "Magpapaulan ako ng tinapay mula sa langit" para pakainin sila (b. 4). Nagpadala ang Diyos ng manna at mga pugo. Pero kahit ganun, hindi pa rin sumunod ang Israel sa mga utos ng Diyos.

Sa Bagong Tipan, tinuruan ni Hesus ang mga alagad Niyang manalangin (Mateo 6:11). Ang inspirasyon sa panalanging iyon ay maaaring nanggaling dito sa araw-araw na tinapay na ibinigay sa mga Israelita sa desyerto. Sa Juan 6:31–33, matapos pakainin ang 5,000 tao, ipinaalala ni Hesus sa karamihan na ang mga ninuno nila ay kumain ng manna sa desyerto. Nakasulat kasi, "Binigyan Niya sila ng tinapay mula sa langit upang kainin." Sinabi Niya sa kanila na hindi si Moises ang nagbigay ng tinapay mula sa langit, kundi "ang aking Ama" (b. 32). Nang hilingin ng mga tao kay Hesus na bigyan sila ng tinapay na iyon magpakailanman (Juan 6:34), sumagot si Hesus, "Ako ang tinapay ng buhay. Ang lumalapit sa akin ay hindi kailanman magugutom, at ang nananalig sa akin ay hindi kailanman mauuhaw" (Juan 6:35). Nakikita mo ba ang pagkakatulad ng manna sa desyerto, ng tinapay mula sa langit, at ni Hesu-Kristo bilang tinapay ng buhay? Ang manna ay puti, na maaaring nagpapakita ng kalinisan at kabanalan, at matamis na parang pulot. Si Hesu-Kristo naman ang regalo ng Diyos na libreng ibinigay sa atin, na nagpapakita ng biyaya at pagkabukas-palad ng Diyos.

Mga Pangunahing Kaisipan

• Ang tinapay na ibinigay ng Diyos ay hindi ginawa o galing sa bakery sa desyerto; deretso itong nanggaling sa Diyos para sa mga tao.
• Hindi nagbabago ang Diyos. Patuloy Niyang pinapalaya ang mga tao mula sa pagkakaalipin. Siya ang tagapagligtas ng Israel at isinugo Niya si Hesus na may misyong palayain ang mga bihag at inaapi (Lucas 4:18–20).
• Sinisi ng mga Israelita sina Moises at Aaron. Ang pagrereklamo at pagbubulong-bulong ng mga tao ng Diyos ay patuloy pa rin hanggang ngayon. Minsan nagrereklamo tayo at sinisisi ang mga pinuno natin sa lahat ng nangyayari sa bansa, sa komunidad, o sa simbahan.

Mga Tanong para sa Tagapagsalita

• Paano mo nakitang nagbibigay ang Diyos ng tinapay, tagumpay, at proteksyon sa buhay mo?
• Kailan mo naramdamang naipit ka at napaharap sa "dagat" tulad ng Israel? Kailan mo naisip na katapusan mo na? Paano mo nakitang kumilos ang kamay ng Diyos para tulungan ka?
• Hindi naging masunurin ang Israel sa mga utos ng Diyos. Gaano kahalaga sa buhay natin ang sumunod sa patnubay ng Diyos?
• Dahil nakikita natin ang pagkabukas-palad ng Diyos sa pagbibigay ng tinapay sa Kanyang bayan, paano ninyo isinasabuhay ng iyong kongregasyon ang ating Prinsipyo ng Biyaya at Pagkabukas-palad (Grace and Generosity)?

How Often Should We Forgive?

Additional Scriptures 

Exodus 14:19-31; Psalm 114; Romans 14:1–12 

Mateo 18:21-35

²¹Napan ni Pedro ken ni Jesus ket sinaludsodna, “Apo, mamin-ano a pakawanek ti kabsatko nga agbasbasol kaniak? Mamimpito?”

²²Kinuna ni Jesus, “Saan laeng a mamimpito no di ket mamimpitopulo a pito. ²³Ta ti Pagarian ti Langit mayarig iti kastoy: Adda idi maysa nga ari a nangikeddeng a makikuenta kadagiti agserserbi kenkuana. ²⁴Idi mangrugi a makikuenta, inyegda kenkuana ti maysa nga adipen a nakautang iti sangapulo ribu a talento. ²⁵Awan ti umanay a pagbayadna. Tapno makabayad, imbilin ti ari a mailako a kas tagabu agraman ti asawana, annakna ken amin a sanikuana.

²⁶“Nagparintumeng ti adipen iti sangoanan ti ari ket nagpakpakaasi. ‘Anusannak kadi,’ kinunana, ‘ta bayadakto amin nga utangko.’

²⁷“Naasian ti ari iti adipen ket pinakawanna ti utangna sana pinagawid.

²⁸“Rimmuar ti lalaki. Nasarakanna ti padana nga adipen a nakautang kenkuana iti sangagasut a denario. Tiniliwna sana binekkel. ‘Bayadam ti utangmo,’ kinunana.

²⁹“Nagparintumeng ti nakautang, ket nagpakpakaasi kenkuana, ‘Anusannak kadi ta agbayadakto met laeng.’

³⁰“Dina pinatgan ti dawat ti padana nga adipen. Pinaibaludna ketdi agingga a mabayadanna ti utangna.

³¹“Nagladingit dagiti dadduma nga adipen idi makitada ti napasamak. Napanda iti ari ket impulongda amin kenkuana.

³²“Ngarud, pinaayaban ti ari ti adipen. Kinunana, ‘Nagdakeska ketdin nga adipen! Pinakawanko ti amin nga utangmo agsipud ta nagpakpakaasika. 33Kinaasiam met koma ti padam nga adipen a kas iti panangngaasik kenka.’

³⁴“Iti napalalo a pungtot ti ari, pinaibaludna ti adipen tapno madusa agingga a mabayadanna ti amin nga utangna.”

³⁵Kalpasanna, kinuna ni Jesus, “Kastanto ti aramiden ni Amak sadi langit iti tunggal maysa kadakayo no iti pusoyo, diyo pakawanen ti kabsatyo.”

SERMON HELPS

Ang teksto ngayon sa Mateo ay nagpapaliwanag ng isa pang turo ni Hesus tungkol sa pakikitungo sa kapwa. Sa mga naunang talata (t. 15–20), may inilatag na hakbang kung ano ang gagawin kapag may kasapi ng komunidad na nagkasala sa iba. Mula naman sa talata 21, nagtanong si Pedro kung ilang beses niya dapat patawarin ang isang kapatid sa simbahan na nagkasala sa kanya. Ayon sa tradisyon ng mga rabi, tatlong beses lang. Kaya naging napakaluwag na ng alok ni Pedro nang sabihin niyang pitong beses. Pero ang sagot ni Hesus, gamit ang banal na bilang na pito, ay nagpapakitang ang pagpapatawad ay walang bilang. Walang listahan ng kasalanan. Ang pagpapatawad ay walang hangganan.

Ang kasunod na talinghaga tungkol sa walang awang alipin (t. 23–35) ay punung-puno ng hyperbole o labis na pagmamalabis. Ginawa ito para magulat ang nakikinig. Halimbawa, ang utang ng alipin na 10,000 talento ay isang halagang imposibleng mabayaran; ang isang talento kasi ay katumbas ng maraming taong sahod ng isang alipin. Walang anumang paraan para mabayaran niya ito, kaya katatawanan ang pangako niyang babayaran niya ang utang. Ang kahandaan naman ng hari na pakinggan ang pakiusap ng alipin at patawarin ang buong utang ay talagang kapani-paniwala. Sino ba naman ang magpapakita ng ganitong uri ng awa?

Sa pagpapatuloy ng kuwento, hinarap ng pinatawad na alipin ang isa pang alipin na may utang sa kanya—mas makatwirang halaga na 100 denarii (ang isang denarius ay katumbas ng isang araw na sahod). Pinilit niyang magbayad ang kapwa alipin, na nagmakaawa rin para sa kaunting awa at karagdagang panahon. Pero tumanggi ang walang awang alipin at ipinakulong pa ito. Nang makarating ito sa hari, pinagalitan niya ang unang alipin at ipinasa sa mga tagapagpahirap hanggang sa mabayaran ang utang. Sinabi ng hari, "Hindi ba't dapat naawa ka rin sa kapwa mo alipin, tulad ng pagkakaawa ko sa iyo?" (t. 33).

Sa pamamagitan ng talinghagang ito, ipinapaliwanag ni Hesus kung gaano kahalaga ang awa at pagpapatawad. Patuloy nating nararanasan ang awa ng Diyos at kailanman ay hindi natin mababayaran ang ating utang sa Kanya. Hindi rin naman humihingi ang Diyos ng kabayaran—ito ay tungkol sa Kanyang biyaya (grace). Bilang katawan ni Kristo, tinatawag tayong maging maawain sa isa't isa. Ang ating kakayahang magpatawad ay dapat nakabase sa halimbawa ng pagpapatawad ng Diyos.

Iba ang pagpapatawad na ito sa paghingi ng hustisya. Maaaring iniisip natin na ang pagpapatawad ng Diyos ay nakabatay sa katarungan, pero sa talinghagang ito, nakatuntong ito sa Kanyang awa. Ang pagpapatawad ay pagpapakawala, hindi pagkakaila sa nagawang kasalanan. Hindi rin ibig sabihin nito na kailangan mo nang kalimutan ang nangyari.

Ano ang kapalit ng isang pusong walang awa at ayaw magpatawad? Isang dating bilanggo ng digmaan ang nagtanong sa kapwa niya bilanggo, "Napatawad mo na ba ang mga kumubkob sa iyo?" Sumagot ang ikalawa, "Kailanman ay hindi ko gagawin 'yan!" Sabi ng una, "Kung ganun, nakakulong ka pa rin sa kanila hanggang ngayon, 'diba?"

Mga Pangunahing Kaisipan

• Kapag nagbibilang ka ng kasalanan, hindi ka talaga nagpapatawad.

• Walang hanggan ang pagpapatawad ng Diyos.

• Sundin natin ang halimbawa ng Diyos: bilang isang banal na pamayanan, kailangan nating maging maawain sa isa't isa at gawin ang mahirap na proseso ng pagpapatawad.

• Ang bayan ng Diyos ay maawain.

Mga Tanong para sa Tagapagsalita

• Kanino ka nakaka-relate sa parabula? Bakit?

• Alam natin na dapat tayong magpatawad. Ano ang nagpapadali o nagpapahirap dito?

• May kondisyon ba ang pagpapatawad ng Diyos?

• Ano ang naging karanasan mo sa awa at pagpapatawad?

• Paano maipapasa o maibabahagi ng mga nakatanggap ng awa ng Diyos ang kabutihan sa mga nagkasala sa kanila?

• Paano nagiging magandang halimbawa ang Ama Namin (Lord's Prayer) para sa talata ngayon?

• Ano nga ba ang tunay na pagpapatawad?

Ano ang Ating Pananagutan sa Isat-isa

What Do We Owe Each Other?

Additional Scriptures : Exodus 12:1-14; Psalm 149; Matthew 18:15–20

Romans 13:8-14

ILOCANO

⁸Awan koma ti utangyo malaksid ti panagiinnayatyo. Ti agayat iti padana a tao, natungpalnan ti Linteg. ⁹Ta dagiti bilin: “Dika makikamalala, dika mamapatay, dika agtakaw, dika agagum”—amin dagitoy ken dadduma pay, madagupda iti daytoy maymaysa a bilin: “Ayatem ti padam a tao a kas iti bagim.” ¹⁰Ti agayat iti padana a tao, ni kaano man dina aramiden ti dakes kenkuana. Ngarud, ti panagayat iti pada a tao isu ti panagtungpal iti entero a Linteg.

¹¹Masapul nga aramidenyo daytoy ta ammoyo a panawenen tapno agriingkayo. Ta as-asidegen ti pannakaisalakantayo ngem idi damotayo ti mamati. ¹²Lumabasen ti rabii ket bumigaten. Iwaksitayo dagiti aramid ti sipnget ket ikawestayo dagiti igam ti lawag. ¹³Agbiagtayo a natakneng, kas tattao nga adda iti lawag. Awan ti nalabes a panagragragsak ken panagbarbartek, awan ti kinaderrep ken naalas nga aramid, ket awan ti ap-apa ken im-imon. ¹⁴Ikawesyo ketdi ni Apo Jesu-Cristo a kas armasyo ket isardengyon a pagustoan ti dakes a tarigagay dagiti bagbagiyo.

FILIPINO

⁸Huwag kayong mananatiling may pagkakautang kaninuman, maliban sa utang ng pagmamahalan. Sapagkat ang nagmamahal sa kapwa ay tumutupad sa Kautusan. ⁹Ang mga kautusang, “Huwag kang mangangalunya, huwag kang papatay, huwag kang magnanakaw, huwag kang maging sakim” at ang mga iba pa ay napapaloob sa iisang kautusan: “Mahalin mo ang iyong kapwa gaya ng pagmamahal mo sa iyong sarili.” ¹⁰Ang taong nagmamahal ay hindi gumagawa ng masama sa kanyang kapwa. Kaya kung nagmamahalan tayo, tinutupad natin ang buong Kautusan.

¹¹Dapat ninyong gawin ito dahil alam ninyong panahon na para gumising kayo. Sapagkat mas malapit na ngayon ang oras ng ating kaligtasan kaysa noong una, nang tayoʼy sumampalataya kay Hesu-Kristo. ¹²Ngayoʼy madilim pa, ngunit malapit nang mag-umaga. Kaya itigil na natin ang mga ginagawa natin sa dilim at sa halip ay isuot natin ang sandata ng liwanag. ¹³Mamuhay tayo nang marangal dahil tayo ay nasa liwanag na. Huwag tayong makibahagi sa magugulong inuman at paglalasing, sa seksuwal na imoralidad, kalaswaan, sa pag-aaway, at sa inggitan. ¹⁴Sa halip, paghariin ninyo sa inyong buhay ang Panginoong Hesu-Kristo, at huwag ninyong pagbigyan ang inyong makamundong pagnanasa.

Pagtutuklas sa Banal na Kasulatan

Ang mga turo ni Pablo sa Roma 13-14 ay nanghihikayat sa mga mananampalataya na isabuhay ang ebanghelyo araw-araw. Dalawang pangunahing ideya ang pokus ng teksto natin ngayon:

1. Ang pinakapundasyong utos na magmahalan, na siyang kabuuan ng buong kautusang Judio; at

 

2. Ang kahalagahan ng pagkakaroon ng buhay na nakasentro kay Kristo habang naghihintay sa Kanyang Muling Pagbabalik.

Pinaalalahanan ni Pablo ang mga taga-Roma na iwasan ang magkautang. Ang tanging utang lang na dapat nilang mayroon ay ang utang ng pagmamahal sa isa't isa. Noong unang panahon, ganito karaniwang binibigyang-kahulugan ng pag-ibig: ang paghahangad ng kabutihan para sa iba ang higit sa lahat. Kapag gusto mo ng mabuti para sa kapwa, may kasama itong responsibilidad na kumilos para mangyari iyon. Kaya naman, imposibleng magmahal nang hindi nagkakaroon ng utang o obligasyon ng pag-ibig.

Ilang siglo ring pinagtalunan ng mga rabbi at propeta kung alin ba talaga ang pinakadakilang utos. Iba't ibang sagot ang pinalabas batay sa mga talata tulad ng Mikas 6:8, Amos 5:24, at Levitico 19:2. Sa mga Ebanghelyo nina Mateo, Marcos, at Lucas, itinala ang sagot ni Jesus batay sa Deuteronomio 6:5: ang mahalin ang Diyos nang buong-buo ang pinakaunang utos. Ang pangalawa naman ay ang mahalin ang iyong kapwa tulad ng iyong sarili (Levitico 19:18). Bago pa man naisulat ang mga Ebanghelyo, natukoy na ni Pablo na ang pag-ibig ang katuparan ng kautusan—patunay na maagang naituro at nalaman ang aral ni Jesus tungkol sa pagmamahal.

Ang mga paalala ni Pablo sa Roma 13-14 ay nagsisilbing buod ng etika at pamantayan ng mga Kristiyano. Diretso magsalita si Pablo: ang pamumuhay sa pag-ibig ang pundasyon at nakatataas sa lahat ng iba pang utos, maging sa batas ng mga Judio o ng mga Kristiyano. "Ang pag-ibig ay hindi gumagawa ng masama sa kapwa; kaya ang pag-ibig ang katuparan ng kautusan" (t. 10). Bagamat patuloy na nagbibigay si Pablo ng mga payo at gabay sa tamang pag-uugali, ang lahat ng ito ay halimbawa lamang ng hindi paggawa ng masama habang tinutupad ang ating utang ng pag-ibig.

"Alam niyo kung anong oras na..." (t. 11). Naniniwala ang mga unang Kristiyano na babalik agad si Kristo, posibleng sa mismong kapanahunan pa nila. Kaya hinihikayat sila ni Pablo na maging handa at alerto (t. 12). Ang matuwid na pamumuhay ay nangangahulugan ng pagtalikod sa mga masasamang bisyo tulad ng paglalasing, pandaraya, imoralidad, pakikipag-away, at inggit. Tinawag niya ang mga ito na "mga gawain ng kadiliman" (t. 12) na ginagawa nang patago, at kapag kinakapitang maigi ay nakasisira ng mga relasyon. Ngunit "papasikat na ang araw at malapit na ang liwanag." Ang mga Kristiyano ay kabilang sa liwanag: tapat, bukas ang loob, nag-uumapaw sa pagmamahal at kabutihan, gising, at handa sa pagbabalik ni Kristo. Ang "kasuotan ng liwanag" (t. 12) at ang "pagsusuot sa Panginoong Hesukristo" (t. 14) ay iisa lang ang kahulugan. Pareho nitong tinutukoy ang pagsasabuhay ng mga Kristiyanong pagpapahalaga na kitang-kita ng lahat, na nagsisilbing proteksyon laban sa mga pagnanasa ng "laman" (t. 14). Dito, ang "laman" ay hindi lang tumutukoy sa pisikal na pagnanasa kundi sa lahat ng mababaw at makamundong tukso, na ang ilan ay binanggit sa talata 13. Tulad ng mga sundalong naghahanda sa laban, "isinusuot" ng mga mananampalataya si Hesukristo para labanan ang tukso at patatagin ang kanilang paninindigan. Pero ang hangarin ni Pablo ay higit pa sa pagsusuot ng maskara o kasuotan. Ang "pagsusuot sa Panginoong Hesukristo" ay disiplina ng puso na nagbabago at nagpapatatag sa komunidad para maisabuhay ang utos ng pag-ibig araw-araw.

Mga Pangunahing Ideya

• Ang paghahangad ng mabuti sa buhay ng iba (ang magmahal) ay may kasamang tungkulin para kumilos at pagtrabahuan ang kabutihang iyon.
• Ang pag-ibig ang pundasyon at ng lahat ng batas ng mga Judio at Kristiyano dahil ang pag-ibig ay hindi gumagawa ng masama.
• Ang mga Kristiyano ay kabilang sa liwanag: bukas ang loob, tapat, nag-uumapaw sa pagmamahal, gising, at handa sa pagbabalik ni Kristo.
• Ang pagsasabuhay ng buhay na nakasentro kay Kristo ay nagsisilbing proteksyon laban sa tukso ng mababaw at makasariling gawa.

Mga Tanong para sa Tagapagsalita

1. Anong mga utang ng pagmamahal ang mayroon ka sa mga taong pinakamahalaga sa iyo? Paano mo tinutupad ang mga responsibilidad na iyon?
2. Sang-ayon ka ba sa ideyang "ang pag-ibig ay hindi gumagawa ng masama"? May naiisip ka bang exemption o sitwasyon na hindi ito applicable? Ano nga ba ang gustong iparating ni Pablo?
3. Paano ipinapakita ng inyong iglesya na kayo ay isang komunidad ng liwanag at hindi ng kadiliman?
4. Paano mo pinakikitunguhan ang katotohanang ang pagiging bukas at marupok (vulnerable) ay maaari ding maging paraan ng proteksyon laban sa kasamaan ng mundo?

Damhin Ang Pakikiisa Ng Diyos

 

Encounter God’s Solidarity

Exodus 3:1-15

¹Isang araw, inaalagaan ni Moises ang kawan ng biyenan niyang si Jetro na pari ng Midian. Dinala niya ang kawang ito sa malayong bahagi ng ilang at nakarating siya sa Horeb, ang bundok ng Diyos. ²Nagpakita sa kanya roon ang anghel ng Panginoon sa anyo ng naglalagablab na apoy sa isang mababang punongkahoy. Nakita ni Moises na naglalagablab ang punongkahoy pero hindi naman nasusunog. ³Sinabi niya, “Nakapagtataka! Bakit kaya hindi iyon nasusunog? Malapitan nga at nang makita ko.”

⁴Nang makita ng Panginoon na papalapit si Moises upang tumingin, tinawag siya ng Diyos mula sa gitna ng mababang punongkahoy, “Moises, Moises!”

Sumagot si Moises, “Narito po ako.”

⁵Sinabi ng Diyos, “Huwag ka nang lumapit pa. Tanggalin mo ang iyong sandalyas, dahil banal ang lugar na kinatatayuan mo. ⁶Ako ang Diyos ng iyong mga ninuno, ang Diyos ni Abraham, Diyos ni Isaac, at Diyos ni Jacob.” Nang marinig ito ni Moises, tinakpan niya ang kanyang mukha, dahil natatakot siyang tumingin sa Diyos.

⁷Pagkatapos, sinabi ng Panginoon, “Nakita ko ang paghihirap ng aking mga mamamayan sa Ehipto. Narinig ko ang paghingi nila ng tulong dahil sa sobrang pagmamalupit ng mga namamahala sa kanila, at naaawa ako sa kanila dahil sa kanilang mga pagdurusa. ⁸Kaya bumaba ako upang iligtas sila sa kamay ng mga Ehipsiyo, at upang dalhin sila sa mayaman, malawak at masaganang lupain na tinitirhan ngayon ng mga Cananeo, Heteo, Amoreo, Perezeo, Heveo at mga Jebuseo. ⁹Narinig ko ang paghingi ng tulong ng mga Israelita, at nakita ko kung paano sila inalipin ng mga Ehipsiyo. ¹⁰Kaya ipapadala kita sa Faraon upang palayain ang aking mga mamamayang Israelita sa Ehipto.”

¹¹Ngunit sinabi ni Moises sa Diyos, “Sino po ba ako upang pumunta sa Faraon at ilabas ang mga Israelita mula sa Ehipto?”

¹²Sinabi ng Diyos, “Sasamahan kita, at ito ang tanda na ako ang nagpadala sa iyo: Kapag nailabas mo na ang mga Israelita sa Ehipto, sasambahin ninyo ako sa bundok na ito.”

¹³Sinabi ni Moises sa Diyos, “Kung sakali pong pumunta ako ngayon sa mga Israelita at sabihin ko sa kanila na ang Diyos ng kanilang mga ninuno ang nagpadala sa akin upang iligtas sila, at magtanong sila sa akin, ‘Ano ang pangalan niya?’ Ano po ang isasagot ko sa kanila?”

¹⁴Sumagot ang Diyos kay Moises, “Ako ay Ako. Ito ang isagot mo sa kanila: ‘Ako ay Ako ang nagpadala sa akin.’ ”

¹⁵Sinabi pa ng Diyos kay Moises, “Sabihin mo ito sa mga Israelita: ‘Ang Panginoon, ang Diyos ng inyong mga ninuno na sina Abraham, Isaac, at Jacob, ang nagpadala sa akin sa inyo.’

Ito ang aking pangalang magpakailanman

na itatawag sa akin ng lahat ng mga salinlahi.

Pag-unawa sa Kasulatan

Ang 15 talatang ito sa Exodo ay nagpapatunay ng pangunahing ugnayan ng mga Israelita at ng Diyos. May awa ang Diyos sa kanilang paghihirap. Sumasama ang Diyos sa kanilang paglalakbay at tumatawag Siya ng mga pinuno para palayain sila sa pagkaalipin at pang-aapi. Nangako ang Diyos na sasamahan sila sa kanilang mga paghihirap at tagumpay. Ang Diyos ng mga Israelita ay ang dakila at di-matatawaran ang banal na presensiya sa nakaraan, kasalukuyan, at hinaharap. Ipinakilala ng Diyos ang Kanyang sarili bilang “AKO SI AKO NGA” na kinakatawan ng tetragrammaton na YHWH. Maraming salin sa Ingles ang gumagamit ng “ang Panginoon” kapalit ng YHWH. Kahit si Moises ang pangunahing tauhan sa Aklat ng Exodo, nakatutok ang 15 talatang ito sa katangian ni YHWH at sa ugnayan Niya sa Kanyang bayan.

Pasok si Moises sa pamilyar na hulmahan ng mga importanteng tao sa Hebreong Bibliya. Ang maagang bahagi ng buhay niya ay puno ng pagsubok at tila malabong simula para maging isang mahalagang tao. Pagkatapos siyang ipakilala sa Exodo 2, makikita natin si Moises sa Exodo 3 na namumuhay bilang isang simpleng pastol na nag-aalaga ng kawan ng kanyang biyenan sa Bundok ng Horeb. Inilarawan niya ang sarili bilang “isang dayuhang nakatira sa ibang lupain” (Exodo 2:22) dahil nagtago siya matapos makapatay ng isang bantay na Ehipsyo. Bago nangyari ang pagpatay, si Moises ay inampon ng isang prinsesang Ehipsya. Nabuhay siya sa dalawang magkaibang mundo—bilang isang prinsipe at bilang anak ng mga alipin. Ipinanganak siyang isang aliping Hebreo at nailigtas sa bitay dahil sa wais na aksyon ng kanyang ina at kapatid. Ang kanyang kahalagahan ay hindi nanggaling sa sarili niyang kusa kundi dahil sa tawag ng Diyos.

Inilarawan sa Exodo 3:1 ang Bundok ng Horeb bilang “bundok ng Diyos.” Ang pangalan nito ay nagpapahiwatig ng isang disyerto. Dito sa bundok na ito sa disyerto, na siya ring lugar kung saan niya natanggap ang Kautusan kalaunan, nakatagpo ni Moises si YHWH. Nagpakita ang anghel ng Panginoon sa isang nagniningas na palumpong na hindi natutupok. Saka lamang narinig ni Moises ang tawag ng Diyos at narerealize na nakatayo siya sa banal na lupa nang piliin niyang “lumapit at tingnan ang kamangha-manghang tanawing ito” (t. 3). Nagpakita si YHWH ng awa sa mga Israelita at tinawag si Moises para kumilos. Dalawang beses sumagot si Moises na may malaking pag-aalinlangan tungkol sa pagtanggap ng tawag na ito (sa mga kasunod na talata, tatlong beses pa siyang nagtangkang tumanggi). Sinagot ni YHWH ang mga pag-aalinlangan ni Moises sa pamamagitan ng paggarantiya ng Kanyang tapat at 'di magbabagong samahan. Naging isang bayani si Moises para sa mga Israelita noong atubili niyang tinanggap ang tawag mula kay YHWH.

May mahahalagang aral ang Exodo 3 para sa mga tao ngayon na nananalig sa Buhay na Diyos. Ang buhay natin ay pwedeng magmukhang karaniwan lang at walang gaanong halaga sa mundo. Pero kapag handa tayong ituon ang ating pansin sa Banal na Presensiya ng Diyos, tayo man ay may mahalagang tungkuling dapat gampanan para sa ikabubuti ng mundo. Sa ating pag-aalinlangan, tinitiyak sa atin ng Diyos na hindi tayo naglalakbay nang mag-isa dahil sa Kanyang dakila, di-matatawarang presensiya, at tapat na pagsama.

Mga Pangunahing Kaisipan

• Ang pagbibigay-pansin sa mga "nagniningas na palumpong" sa buhay natin ang nagpaparealize sa atin na nakatayo tayo sa banal na lupa.
• Ang hangad ng Diyos ay awa at kalayaan mula sa pang-aapi.
• Ang patuloy na pagsama ng Diyos ang nagbibigay-lakas kay Moises para maglingkod kahit na nag-aalinlangan siya noong una.

Mga Tanong para sa Tagapagsalita

• Kailan huling nangyari na talagang nakuha ng presensya ng Diyos ang atensyon mo sa makapangyarihang paraan?
• Kailan mo sinubukang limitahan o ilagay sa kahon ang Diyos?
• Paano ipinapaalala at ipinapadama sa 'yo ng Diyos na hindi ka nag-iisang naglilingkod?

Practice Creative Resistance

 

Gawing Makalikhain Ang Pagtutol

Exodus 1:8-2:10

1⁸Ngayon, nagkaroon ng bagong hari ang Ehipto na hindi nakakakilala kay Jose. ⁹Sinabi niya sa kanyang mga mamamayan, “Tingnan ninyo! Ang mga Israelita ay higit na marami at malakas kaysa sa atin. ¹⁰Kaya kailangang tuso ang pakikitungo natin sa kanila upang hindi na sila dumami pa. Kung magkaroon ng digmaan, baka kumampi sila sa mga kaaway natin at lalabanan tayo upang makaalis sila sa bansa natin.”

¹¹Kaya inilagay sila sa ilalim ng mga tagapangasiwa upang pahirapan sila at pagtrabahuhin nang mabigat. Ipinagawa sa mga Israelita ang mga lungsod ng Pitom at Rameses upang magkaroon dito ng mga bodega ang Faraon. ¹²Ngunit habang patuloy silang pinahihirapan, lalo naman silang dumarami at kumakalat sa Ehipto. Kaya lalong natakot ang mga taga-Ehipto sa mga Israelita. ¹³Dahil dito, walang awa nilang pinagtrabaho ang mga ito. ¹⁴Naging mahirap ang buhay ng mga Israelita dahil sa mabibigat nilang trabaho na paggawa ng tisa at pangsemento nito, at ng ibaʼt ibang gawain sa bukid. Sa mabibigat nilang gawain ay walang awa silang pinagtrabaho ng mga Ehipsiyo.

¹⁵Pagkatapos, sinabi ng hari ng Ehipto sa mga Hebreong kumadrona na sina Shifra at Pua, ¹⁶“Kung magpapaanak kayo ng mga babaeng Hebreo, patayin ninyo kung lalaki ang anak, pero kung babae, huwag nʼyo nang patayin.” ¹⁷Ngunit dahil may takot sa Diyos ang mga kumadrona, hindi nila sinunod ang iniutos ng hari. Sa halip, hinahayaan nilang mabuhay ang mga sanggol na lalaki.

¹⁸Kaya ipinatawag ng hari ng Ehipto ang mga kumadrona at tinanong, “Bakit ninyo ito ginawa? Bakit hinahayaan ninyong mabuhay ang mga sanggol na lalaki?”

¹⁹Sumagot sila, “Ang mga babaeng Hebreo ay hindi tulad ng mga babaeng Ehipsiyo; madali silang manganak at bago pa po kami dumating, nakapanganak na sila.”

²⁰Kaya pinagpala ng Diyos ang mga kumadrona at dumami pa nang dumami ang mga Israelita. ²¹At dahil sa iginagalang ng mga kumadrona ang Diyos, binigyan sila ng Diyos ng sarili nilang pamilya.

²²Nang bandang huli, nag-utos ang Faraon sa lahat ng kanyang mamamayan, “Itapon ninyo sa Ilog Nilo ang lahat ng bagong panganak na sanggol na lalaki ng mga Israelita, ngunit pabayaan ninyong mabuhay ang mga batang babae.”

2 ¹May isang tao mula sa lahi ni Levi na nakapag-asawa ng isang babae na galing din sa lahi ni Levi. ²Hindi nagtagal, nagbuntis ang babae at nanganak ng isang lalaki. Nang makita niyang malusog ang sanggol, itinago niya ito sa loob ng tatlong buwan. ³Ngunit nang hindi na niya maitago ang sanggol, kumuha siya ng basket na gawa sa halamang papyrus at pinahiran ng alkitran. Pagkatapos, inilagay niya ang sanggol sa basket at pinalutang sa tubig sa tabi ng matataas na damo sa pampang ng Ilog Nilo. ⁴Nakatayo naman sa di-kalayuan ang kapatid na babae ng sanggol upang tingnan kung ano ang mangyayari rito.

⁵Ngayon, lumusong ang anak na babae ng Faraon sa Ilog Nilo upang maligo. Habang naliligo ang prinsesa, ang mga utusang babae naman niya ay naglalakad-lakad sa pampang. Nakita ng prinsesa ang basket sa matataas na damo kaya ipinakuha niya ito sa isa sa kanyang mga utusan. ⁶Binuksan niya ang basket at nakita ang umiiyak na sanggol, kaya naawa siya rito. Sinabi niya, “Isa ito sa mga sanggol ng mga Hebreo.”

⁷Pagkatapos, lumapit ang kapatid na babae ng sanggol sa prinsesa at nagtanong, “Gusto nʼyo po bang ikuha ko kayo ng isang babaeng Hebreo na magpapasuso at mag-aalaga sa sanggol para sa inyo?”

⁸Sumagot ang prinsesa, “Sige.” Kaya umalis ang kapatid ng sanggol at pinuntahan ang kanilang ina at dinala sa prinsesa. ⁹Sinabi ng prinsesa sa ina ng bata, “Dalhin mo ang sanggol na ito at pasusuhin para sa akin. Alagaan mo siya at babayaran kita.” Kaya kinuha niya ang sanggol at inalagaan.

¹⁰Nang lumaki na ang sanggol, dinala siya ng kanyang ina sa prinsesa at itinuring siya ng prinsesa bilang tunay niyang anak. Pinangalanan ng prinsesa ang bata na Moises, dahil sinabi niya, “Kinuha ko siya sa tubig.”

Pag-unawa sa Kasulatan

Nung nakatira ang mga Israelita sa Ehipto, talagang umunlad sila. Pero nag-umpisa ang teksto natin ngayon sa balitang may bagong haring umupo sa trono ng Ehipto. Nangamba ang Paraon sa dami ng mga Hebreo, kaya gumawa siya ng mga malupit na hakbang:

• Inalipin niya ang mga Israelita para magtrabaho sa mga konstruksyon
• Nag-utos siya na patayin ang lahat ng sanggol na lalaking Hebreo

Sa kabila ng nakakahindik na kwentong ito, dalawang matapang na komadrona ang tumangging pumatay ng mga bagong silang na sanggol. Ang dahilan nila, sobrang lalakas daw ng mga babaeng Hebreo (di tulad ng mga Ehipsyana) kaya nakakapanganak agad sila bago pa makarating ang mga komadrona. Nung malaman ito ng Paraon, inutos niyang itapon sa Ilog Nile ang lahat ng sanggol na lalaking Hebreo.

Isang babaeng Hebreo na nagngangalang Jochebad ang nagtago sa sanggol niyang lalaki hangga't kaya niya (mga tatlong buwan din). Pagkatapos, gumawa siya ng basket na hindi pinapasok ng tubig at pinalutang ang sanggol sa Nile malapit sa anak na babae ng Paraon, habang binabantayan ng nakatatandang kapatid nitong si Miriam. Nung iniligtas ng prinsesa ang bata (kahit malamang alam niyang Hebreo ito), nagpresinta si Miriam na maghanap ng magpapasusong Hebreo. Binalikan at binayaran pa ng prinsesa ang mismong ina ng bata para alagaan ito. Pinangalanan ng prinsesa ang bata na Moises, na ang ibig sabihin ay "hinalaw sa tubig."

Dahil sa kabutihan at awa ng prinsesa, lumaki si Moises sa palasyo ng Ehipto habang inaalagaan ng sarili niyang ina. Ang kwento ngayon ay puno ng mga matatapang at mapagkalingang kababaihan—mula sa mga komadrona, sa ina at kapatid ni Moises, hanggang sa anak ng Paraon. Paulit-ulit na nabigo ang Paraon, at ang nakakatawa pa, sa kamay mismo ng mga taong walang laban. Dito na nag-umpisa ang mas malaking kwento ng Exodus—ang paglaban ng mga Israelita sa pang-aapi at ang pagpapasimuno ng isa sa kanila para akayin sila palabas sa pagkaalipin.

Habang lumalaki si Moises, ramdam natin ang katapatan ng Diyos sa paghahanda para sagutin ang sigaw ng katarungan ng mga naaapi. Kumikilos ang Diyos sa pamamagitan ng mga kaganapan at mga tao para palayain ang mga Israelita laban sa isang makapangyarihang hari.

Sa panahon natin ngayon, marami pa ring pang-aapi—mula sa mga bully sa paaralan hanggang sa diskriminasyon sa lahi at kasarian, agwat ng mayayaman at mahihirap. Nagtitiwala tayo sa katapatan ng Diyos—at hindi sa mga taong uhaw sa kapangyarihan—para akayin ang lahat tungo sa kalayaan at pag-asa.

Mga Pangunahing Kaisipan

• Tapat ang Diyos sa Kanyang mga taga-sunod.
• Ang mga may kapangyarihan ay nang-aapi dahil sa takot na mabawasan o mawala ang kanilang kapangyarihan.
• Nabawasan ang kapangyarihan ng Paraon dahil sa matapang na pagtutol at awa ng mga kababaihan.
• Kumikilos ang Diyos sa pamamagitan ng mga pangyayari at mga tao para maipatupad ang katarungan.

Mga Tanong para sa Tagapagsalita

• Sa ating kawalan ng pasensya, baka maitanong natin kung bakit inabot pa ng maraming taon bago naihanda ang paglaya ng Israel. Ano ang pagkakaunawa mo sa katapatan ng Diyos sa kwentong ito?
• May kakilala ka bang babae o mga kababaihan na nagpakita ng tapang at malasakit tulad ng mga nasa kwento?
• Anong mga nakatutuwang balintuna (ironies) ang nakikita mo sa kwentong ito? Halimbawa, inutos ng Paraon na itapon ang mga sanggol na lalaki sa Ilog Nile—na siya ring ilog na ginamit ng ina ni Moises para maipaanod siya papunta sa anak ng Paraon.
• Anong mga gawi sa mundo ngayon ang nakikita mong katulad ng ginawa ng Paraon?
• Ano ang magagawa natin para matigil ang pambubully, pang-aapi, at pangaalipusta?
• Paano kaya kumikilos ang Diyos sa pamamagitan ng mga pangyayari at mga tao para magdala ng katarungan ngayon?

Overcome Vengeance with Love

Talunin Ng Pag-ibig Ang Paghihiganti

16 August 2026 Additional Scriptures: Psalm 133; Matthew 15:10–28; Romans 11:1–2a, 29–32

Genesis 45:1–15 

Pag-explore sa Banal na Kasulatan

Ang babasahin natin ngayong araw ang pinaka-climax ng kwento ni Jose—yung ibinenta ng sarili niyang mga kapatid para maging alipin. Ipaalala natin sa kongregasyon ang background ng kwentong ito. Dahil sa inggit at galit, dinukot si Jose ng mga kapatid niya at ibinenta. Dinala siya sa Ehipto, at doon ay naging paborito siya ng Paraon. Sa katunayan, binigyan siya ng mataas na posisyon—pangalawa mismo sa Paraon.Nagkaroon ng matinding taggutom sa buong lupain. Para mabuhay, inutusan ng ama ni Jose ang mga kapatid niya na pumunta sa Ehipto para bumili ng pagkain. Si Jose ang nakatoka sa pamamahagi ng pagkain mula sa imbakan ng Paraon. Nang dumating ang mga kapatid niya, nakilala sila agad ni Jose, pero hindi nila nakilala si Jose. Bago inihayag ni Jose kung sino talaga siya at bago siya nagpatawad, minanipula niya muna ang mga kapatid niya. Pinalabas niyang nagnakaw sila ng pera at ng pilak niyang tasa. Pinalabas din niyang posibleng maging alipin si Benjamin sa Ehipto. Pagkatapos nito, doon na inamin ni Jose ang totoo niyang pagkatao at ipinadama ang kanyang biyaya at pagpapatawad sa kanila.Ang tunay na pagpapatawad ay hindi ginagawa sa pamamagitan ng panlalamang, pagbabanta, o pagpapaluhod at pagpapasipsip sa nagkasala. Ang mga ganitong paraan ay nagiging balakid lang para sa taos-pusong pagpapatawad at pwedeng makasira sa tiwala ng magkabilang panig. Hindi tayo ginigipit ng Diyos o pinagluluhod nang labag sa loob natin para lang patawarin. Ipaalala sa kongregasyon ang prinsipyo ng Biyaya at Pagkabukas-palad (Grace and Generosity)—kung paanong overflowing ang pagpapatawad at biyaya ng Diyos para sa lahat.Nang patawarin ni Jose ang mga kapatid niya, hindi ito nakadepende sa kung humingi sila ng tawad o hindi. Pwedeng talakayin ng tagapagsalita kung paanong ang pagpapatawad ay pwedeng magsimula sa puso ng taong nasaktan—kahit pa hindi humihingi ng dispensa ang nagkasala. Ang pagpapatawad kasi ay nagbibigay ng recovery at recovery hindi lang sa pinatawad kundi lalo na sa nagpatawad. Kung hihintayin mo pa silang humingi ng tawad bago ka magpatawad, pinapatagal mo lang ang sarili mong sakit. Hamunin natin ang kongregasyon: kailangan nga ba talagang may humingi muna ng tawad bago tayo magpatawad?Nung nakapako si Hesus sa krus, ang mga taong nagpapatay sa kanya ay hindi naman humihingi ng tawad. Pero ano ang sinabi ni Hesus? “Ama, patawarin mo sila; sapagkat hindi nila nalalaman ang kanilang ginagawa” (Lucas 23:34).Pinapatunayan ng kwentong ito na kahit ang pinakamahirap na pagsubok sa buhay ay kayang baguhin ng Banal na Espiritu. Ang huling bahagi ng pagsulat ng Genesis ay nabuo noong panahon ng pagkakabihag ng mga Israelita sa Babilonia (Babylonian exile). Ang mga taong naroon ay nawalan na ng pag-asa at sobrang dismayado. Sobrang katulad ng kwento nila ang nangyari kay Jose at sa pamilya nito. Galit ang nagtaboy kay Jose sa malayo. Pagdating ng panahon, ang banta naman ng gutom ang nagdala sa pamilya niya roon.Sa kabila ng lahat, kasama nila ang Diyos, at may bagong buhay na sumibol sa gitna ng trahedya at hirap. Mahalagang maunawaan ng mga nakikinig na hindi ang Diyos ang nag-udyok sa mga kapatid ni Jose para magkasala, at hindi rin Siya ang nagpadala ng taggutom para lang magbigay ng pagpapala. Sa halip, sa gitna ng sakit, kailangan nating makita ang binhi ng pag-asa mula sa Diyos. Pwedeng magkaroon ng bagong simula at kalayaan. Hamunin ang kongregasyon na mag-isip: sinu-sino o anong mga grupo sa komunidad natin ang pakiramdam nila ay naiiwan o "nakabihag" pa rin, na kailangang makarinig ng salita ng pag-asa at pagtanggap?

Mga Pangunahing Kaisipan (Central Ideas)

• Walang kapalit o kondisyon ang pagpapatawad.
• Hindi nagpapadala ang Diyos ng masasamang pangyayari para lang makuha ang gustong resulta; pero sa pamamagitan ng Kanyang pagmamahal at biyaya, may bagong pag-asa na pwedeng lumabas sa kahit anong sitwasyon.
• Tinawag tayo para maging tulay ng pagkakasundo at pagpapatawad (2 Corinto 5:16–20).

Mga Tanong para sa Tagapagsalita

1. Bakit nga ba mahirap magpatawad ng kapwa?
2. Paano ka magpapatawad kung ayaw naman humingi ng tawad nung nagkasala sa 'yo?
3. Paano mararanasan ng inyong kongregasyon ang sama-samang pagpapatawad at pagkakasundo?
4. Sa anong mga paraan pwedeng sinasabi na "nakabihag" o nalalayo ang ilang tao sa inyong komunidad ngayon?